يكى از ثمرههاى مهم دعوت انبياء عليهمالسلام، به ويژه خاتم آنها حضرت محمد مصطفى صلىاللهعليه وآله، ساختن مردان حق و پرورش انسانهاى كامل و ربانى است.
مدارس دينى در واقع ادامه دهنده راه پيامبران در جهت تعليم و تربيت رجال الهى به شمار مىروند. رواج و گسترش مدارس دینی و پرورش طلاب علوم دينى، به منظور تبليغ و ارج نهادن به جايگاه كتاب و سنت، به عنوان دو منبع اصيل شريعت، از ديرباز مورد توجه و عنايت جامعه دينى بوده و هست و مهمترين رسالت آنها، تشريع و تبيين مفاهيم دينى و عرضه آن با زبان و نياز روز، به شمار مىرود.
بر اساس آمار موجود، در بلوچستان مدارس علوم دینی زیادی مشغول به فعالیت اند که مجموعا بیش از 5هزار طلبه در بخش آموزش علوم دینی در خود جای داده اند که اگر به این رقم طلاب روخوانی و حفظ قرآن را بیفزایم آمار بسیار بالاتری را خواهیم داشت. ضمنا چیزی مشابه به این رقم در بخش خواهران نیز مشغول تحصیل علوم دینی می باشند.
مهمترين مدارس دينى بلوچستان عبارتند از:
دار العلوم مکی با مدیریت مولانا عبدالحمید اسماعیل زهی در زاهدان
مدرسه علوم دینی حماديه مولوی نورمحمد ريگى در زاهدان
مدرسه اشاعة التوحيد مولوی محمد اسماعيل زهى در زاهدان
عين العلوم با مدیریت مولانا محمد يوسف حسينپور در گشت سراوان
دارالعلوم زنگیان با مدیریت مولوی عبدالصمد ساداتی در سراوان ـ زنگيان
دارالعلوم حقانيه با مدیریت مفتی عبدالصمد دامنى در شهرستان ايرانشهر
مدرسه شمسالعلوم با مدیریت مولوی طیب فرزند مولوی قمرالدين ملازهى در شهرستان ايرانشهر
مدرسه دینی صدیقیه با مدیریت مولوی عبدالسلام ملازهی در شهرستان ایرانشهر
مدرسه منبع العلوم با مدیریت فرزند مولوی محمد عمر سربازى سرباز ـ كوه ون
مدرسه مخزن العلوم مولوی يارمحمد ريگى در شهرستان خاش
مدرسه مدينة العلوم مولوی عثمان قلندرزهی در خاش
مدرسه عربيه اسلاميه با مدیریت مولوی عبدالرحمن ملازهى در شهرستان چابهار
مدرسه صديقيه مولوی عبدالغفور نيك بين در شهرستان كنارك
مدرسه عزيزيه مرحوم مولوی عبدالعزيز ملازهى كنارك
مدرسه فاروقيه مولوی عبدالله وحيدىفر در شهرستان نيكشهر
در بلوچستان مقام ملا كمتر از مولوى است. و برجسته ترین چهره های علمی و اجتماعی علما در این خطه با لقب”مولانا” خطاب می شوند.
در سابق علماى دينى بلوچ از دوران كودكى طلبه مىشدند و از 12 تا 15 سال بدون وقفه در مدارس بلوچستان و یا پاكستان و كشورهاى عربی به تحصيل مىپرداختند و پس از حد اقل 8 سال تحصیل زير نظر استادان علوم دينى و گذراندن امتحانات نهايى پس از مراسم دستار بندی به دريافت مقام “مولوى” نائل مىشدند.
نظام درسى اکثر مدارس دینی بلوچستان، طبق روش مدارس هند و پاكستان مىباشد. در اين روش درسى، علومى چون فقه، اصول فقه، ادبيات، منطق، تفسير و حديث گنجانده شده است به گونهاى كه بر آورده كننده نياز طلاب علوم دينى مىباشد. همچنين نگارش، ترجمه و مكالمه زبان عربى نیز تدریس می شوند و حتی اغلب کتب به زبان عربی هستند همین مساله باعث شده که طلاب اين مدارس، اغلب به زبان عربى تسلط داشته باشند.
علاوه بر اين مدارس دینی در بخش خواهران هم فعالیت دارند که ده ها نفر از زنان مشتاق علوم دينى، در شاخههاى مختلف علوم اسلامى، به تحصيل اشتغال دارند و تاكنون تعداد زيادى نيز فارغ التحصيل شدهاند.
مدارس دینی در بلوچستان از طریق مردمی اداره می شوند یعنی مردم با بخشیدن وقف، صدقات، نذورات و زکات اموال خود به مسئول امور مالی و مدیریت مدارس از تحصیل علوم دینی طلاب بدون ذکر نام خود حمایت می کنند.
همچنین شایان ذکر است اغلب مدارس دینی برجسته بلوچستان در ضمن شورایی به نام شورای هماهنگی مدارس دینی اهل سنت استان سیستان و بلوچستان قرار دارند که مدیریت آن با مولانا عبدالحمید اسماعیل زهی است. این شورا همه ساله سه بار با برگزاری نشست های بین مدیران مدارس عضو شورا به رتق و فتق امورات مدارس دینی و شور و مشوره برای ارتقا سطح آموزش و کیفیت تربیتی طلاب می پردازند.
حبیب الله سربازی
