به گزارش شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان (کمپین فعالین بلوچ)، شامگاه جمعه ۱۹ دی ماه ۱۴۰۴، “فرج الله شوشتری” فرزند نورعلی شوشتری از سرداران و فرماندهان ارشد سپاه در منطقه احمدآباد مشهد در جریان اعتراضات سراسری کشته شد.
فرجالله شوشتری در آخرین سمت رسمی خود، سرپرستی معاونت سیاسی، امنیتی استانداری سمنان را در اردیبهشت ۱۴۰۳ بر عهده داشت. در دیگر سوابق او، مدیرکل ستاد اجرایی فرمان امام در استان خراسان رضوی و عضویت هیئتمدیره تأمین سرمایه بانک مسکن هم دیده میشود.
نورعلی شوشتری که بود و چه اقداماتی علیه ملت بلوچ در بلوچستان انجام داد؟
نورعلی شوشتری از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران و فرمانده وقت قرارگاه قدس جنوبشرق کشور بود که نام او با دورهای از امنیتیسازی شدید بلوچستان گره خورده است. اقدامات منسوب به او علیه مردم بلوچ، در گزارشها و روایتهای محلی و حقوق بشری، عمدتاً در محورهای زیر خلاصه میشود:
در دوره فرماندهی شوشتری، استان سیستانوبلوچستان بهویژه شهرهای زاهدان، ایرانشهر و سراوان با افزایش محسوس حضور نیروهای نظامی، ایستهای بازرسی گسترده و عملیاتهای امنیتی روبهرو شد. این رویکرد، زندگی روزمره شهروندان بلوچ را بهشدت تحت تأثیر قرار داد.
گزارشهای متعددی از برخورد خشونتآمیز نیروهای تحت امر او با تجمعات و نارضایتیهای مردمی منتشر شده است؛ برخوردهایی که به کشته و زخمی شدن شهروندان بلوچ انجامید و بدون انجام تحقیقات مستقل و پاسخگویی مؤثر باقی ماند.
در این دوره، بازداشت فعالان محلی، مذهبی و مدنی بلوچ افزایش یافت. بسیاری از بازداشتشدگان از دسترسی به وکیل، دادرسی عادلانه و اطلاعرسانی شفاف به خانوادهها محروم بودند؛ وضعیتی که با معیارهای حقوق بشر مغایرت دارد.
منتقدان میگویند در سیاستهای امنیتی زمان شوشتری، هویت ملی و مذهبی شهروندان بلوچ بهطور کلی با «تهدید امنیتی» پیوند زده میشد؛ امری که به تبعیض ساختاری، نگاه امنیتی به جامعه بلوچ و تشدید بیاعتمادی انجامید.
نتیجه این رویکردها، افزایش ترس عمومی، محدود شدن فعالیتهای مدنی و مذهبی، و تداوم چرخه خشونت در منطقه بود؛ پیامدهایی که تا سالها بعد نیز بر وضعیت حقوق بشر در بلوچستان سایه انداخت.
در کنار این اقدامات، تقویت بسیج بومی و توزیع سلاح میان نیروهای محلی از سیاستهای بحثبرانگیز آن دوره بود که بنا بر گزارشها، به گسترش سلاح در جامعه، تشدید اختلافات طایفهای و افزایش ناامنی در بلوچستان منجر شد. فعالان حقوق بشر معتقدند این سیاست، امنیت شهروندان را به خطر انداخت و در مجموع بهجای کاهش خشونت، به تعمیق بحران امنیتی و اجتماعی در مناطق بلوچنشین انجامید.
در مجموع، نام نورعلی شوشتری در حافظه جمعی بسیاری از شهروندان بلوچ با دورهای از سرکوب، نقض حقوق بشر و امنیتیسازی گسترده پیوند خورده است؛ دورهای که بهجای پرداختن به ریشههای نابرابری و محرومیت، بر راهحلهای سختافزاری و نظامی تکیه داشت.
نورعلی شوشتری در ۲۸ مهرماه ۱۳۸۸ در شهر مرزی پیشین شهرستان راسک به همراه “رجایی فر” جانشین فرمانده اطلاعات سپاه منطقه در یک حمله مورد حمله قرار گرفته و کشته شد. گروه مسلح “جندالله” به رهبری عبدالمالک ریگی مسئولیت این حمله را برعهده گرفت.
