بر اساس آمار و مستندات جمعآوریشده توسط سازمان حقوق بشری «شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان»، از ابتدای سال ۲۰۱۷ میلادی تا پایان سال ۲۰۲۵، دستکم ۷۶۶ شهروند بلوچ در زندانهای ایران اعدام شدهاند؛ آماری که نشاندهنده سهم بالای شهروندان بلوچ در اجرای احکام اعدام در ایران است.
بر پایه این گزارش، شهروندان بلوچ با وجود آنکه حدود ۵ درصد جمعیت ایران را تشکیل میدهند، طی این دوره زمانی بیشترین نسبت اعدام در میان گروههای قومی کشور را داشتهاند. فعالان حقوق بشر این مسئله را نشانهای از تبعیض ساختاری، محرومیت گسترده و نابرابری در دسترسی به روند دادرسی عادلانه میدانند.
طبق دادههای ثبتشده، از مجموع ۷۶۶ مورد اعدام، دستکم ۵۲۹ زندانی بلوچ با اتهامات مرتبط با مواد مخدر اعدام شدهاند. همچنین ۳۴ نفر از اعدامشدگان با اتهامات سیاسی، امنیتی و عقیدتی مواجه بودهاند و سایر موارد عمدتاً مربوط به اتهامات قتل و تجاوز به عنف بوده است.
بررسی تفکیکی محل اجرای احکام نشان میدهد که زندان مرکزی زاهدان بالاترین آمار اجرای حکم اعدام زندانیان بلوچ را در این بازه زمانی داشته است. بر اساس این آمار، دستکم ۲۸۳ نفر از مجموع اعدامشدگان بلوچ در زندان مرکزی زاهدان اعدام شدهاند.
تاکید می شود که این آمار ارائهشده صرفاً مبتنی بر مواردی است که توسط منابع محلی، خانوادهها، رسانهها و مستندسازی میدانی قابل تأیید بوده و به احتمال زیاد آمار واقعی اعدام شهروندان بلوچ بیش از ارقام ثبتشده است. محدودیتهای امنیتی، عدم اطلاعرسانی رسمی، اجرای مخفیانه برخی احکام و فشار بر خانوادهها از جمله عواملی عنوان شدهاند که روند ثبت و مستندسازی کامل اعدامها را با دشواری مواجه میکند.
فعالان حقوق بشر همچنین معتقدند که فقر گسترده، توسعهنیافتگی، نبود فرصتهای شغلی و شرایط نابرابر اقتصادی در مناطق بلوچنشین، از عوامل مؤثر در افزایش آسیبپذیری شهروندان بلوچ در پروندههای مرتبط با مواد مخدر بوده است.
