شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان/ یکشنبه ۲۴ خرداد ماه ۱۴۰۵
کودکان کار بلوچ و معضل فقدان شناسنامه، یکی از چهرههای نگرانکننده محرومیت ساختاری در مناطق مختلف سیستان و بلوچستان است؛ جایی که بخشی از کودکان، نه تنها از آموزش و خدمات اجتماعی محروم میمانند، بلکه حتی از ابتداییترین حق هویت قانونی نیز برخوردار نیستند.
نداشتن شناسنامه به معنای نادیده گرفته شدن رسمی کودک در نظام اداری و حقوقی است؛ وضعیتی که میتواند مسیر زندگی او را از همان سالهای ابتدایی به سمت کار اجباری، ترک تحصیل و آسیبپذیری بیشتر سوق دهد. بسیاری از این کودکان به دلیل همین نبود مدارک هویتی، امکان ثبتنام در مدارس، دسترسی به خدمات درمانی یا حمایتهای اجتماعی را ندارند و ناچار به کارهای سخت و کمدرآمد در سنین پایین میشوند.
کودکان کار، بهویژه در شرایطی که با محرومیت هویتی نیز مواجهاند، در برابر انواع سوءاستفادههای اقتصادی و اجتماعی آسیبپذیرتر هستند. نبود نظارت مؤثر و ضعف حمایتهای اجتماعی، این چرخه محرومیت را تداوم میبخشد و آینده تحصیلی و اجتماعی آنان را بهشدت محدود میکند.
در ایران، آمار رسمی و تفکیکشدهای از تعداد کودکان کار در استان سیستان و بلوچستان منتشر نمیشود و همین خلأ آماری باعث شده ابعاد واقعی این پدیده در سطح منطقه بهطور دقیق قابل ارزیابی نباشد. با این حال، گزارشهای میدانی و نهادهای حقوق بشری نشان میدهد این استان یکی از مناطق با بالاترین نرخ فقر، ترک تحصیل و آسیبپذیری اجتماعی است؛ شرایطی که زمینهساز افزایش کار کودک شده است.
بر اساس اصول و اسناد بینالمللی حقوق کودک، هر کودک حق برخورداری از هویت قانونی، آموزش، سلامت و حمایت اجتماعی را دارد. توجه به وضعیت کودکان فاقد شناسنامه و کودکان کار، نه فقط یک ضرورت انسانی، بلکه بخشی از مسئولیت دولتها در قبال حقوق بنیادین کودک است.
