دو شخصیت بلوچ که کمتر شناخته شدند

بسم الله الرحمن الرحیم
درمیان شخصیت های بلوچ؛  همواره خدمات خالصانه  ومخلصانه دو شخصیت بزرگوار از نسل گذشته مرا سخت مجذوب خود نموده است  ودر مقابل خدمات انان سرتسلیم فرو آورده ام

شخصیت های که شاید در عین معروفیت ومشهوریت در جامعه بلوچستان ودرمیان نخبگان وعامه گمنام زیسته اند وتا ابد جامعه بلوچ وامدار تلاش های انان در حوزه فرهنگ وادب وتاریخ ودین ومذهب می باشد که با بجا گذاشتن گنجینه ای عظیم از اموخته ها واموزه های خود زمینه تحقیق وپژوهش در اثارشان برای صدها وبلکه هزاران محقق وپژوهشگر فراهم است
نام اوران گمنامی که کمتر به خدمات شایان انان در توسعه فرهنگی ؛اجتماعی؛دینی ،اخلاقی ؛ جامعه بلوچستان توجه شده است  که  با تن زیبا وصدای دلنشینشان   حماسه وفرهنگ ودین ومذهب را به منازل بلوچ ها بویژه نسل گذشته  به ارمغان اورده اند .
ودر گذشته نه چندان دوری نوارهای صوتی  این دوشخصت بزرگوار در هر منزل ومکان بلوچی که دستگاه ضبط صوتی وجود داشت ؛ یافت می شد .دو چهره جذاب؛ حماسه های ملی ومذهبی وتاریخ اسلام وانبیاء وآموزه های دینی را با حماسه وصف ناشدنی بیان می داشتند  وبا صدای جذاب وگیرایشان ساعت ها مستعمان را میخکوب می کردند اری   ملا کمالان هوت و مولوی محمد عمر بلوچ.

گرچه در سالیان اخر عمر ملا کمالان اندک توجهی برای بزرگداشت وی صورت گرفت ولی کمتر به عمق محتوی حماسه های وی پرداخته شده است که بخشی از ان را می توان در اثار ارزشمنداستاد ارجمند وبزرگوارم دکتر عبد الغفور جهاندیده در کتاب های  منظومه های عاشقانه وحماسه سرائی در بلوچستان یافت که اثاری بی نظیر هستند وحاصل کوشش این استاد بزرگوار می باشند ولی تا جائیکه اینجانب اطلاع دارم در خصوص مولوی محمد عمر مطلبی نگاشته نشده است ویا حداقل اینجانب از ان مطلع نبوده واگاهی ندارم ان شالله در فرصتی دیگر به خدمات وتلاش های ملا کمالان هوت خواهم پرداخت واما
مولوی محمد عمر بلوچ که امروزه نوار های صوتی وی مرزهای جغرافیای را در نوردیده وحتی در کشورهای ایران ؛پاکستان وافغانستان  وکشورهای حاشیه خلیج فارس که بلوچ ها در ان سکونت دارند ؛نوارهای صوتی وی وجود داشته  ودارد وصدای دلننشین وی بویژه در ماه مبارک رمضان در مغازه ها وبازار واماکن ووسایط نقیله عمومی به خوبی شنیده می شد.

از زندگی خصوصی وی اطلاعی ندارم؛ از محل تولد وطائفه وقبلیه ومحل رشد ونمو وتحصیلات وی؛ چرا که مولوی محمد عمر بلوچ مثل هر انسانی تاریخ تولدی دارد وتاریخ وفاتی ؛این دو تاریخ هیچ چیزی را به جامعه نمی اموزد وهفتاد واندی سال زندگی اوست ؛پرنشیب  وفراز ؛پرشکست و پیروزی در بیم وامید وغم وشادی  اما همواره با تمامی وجود غرق در کار مداوم وعظ و تبلیغ ونصیحت  ،الگوی بزرگی است از زندگی سراسر علمی  با سفر های متعدد به گوشه وکنار بلوچستان تا تربیت کند نسلی ایمانی وقرانی واخلاقی
وی فراتر از طائفه وقوم وقبیله بوده وخود را منتسب به قوم بزرگ بلوچ دانسته  واین نشان از شان وشخصیت ومقام والای وی بوده است
در اینجا به طور مختصر به برخی از ویژگی های سخنرانی های   این عالم جلیل القدر می پردازم باشد تا اهل تحقیق بیش از این یاد گارهای  بجا مانده ا ز وی را مورد واکاوی قرار دهند.

1-سخنرانی های های وی گنجینه بی نظیری از تاریخ انبیا علیهم السلام سیره وروش پیامبر ووقایع مهم در تاریخ اسلام؛زندگی  صحابه بزرکوارپیامبر صلی الله علیه وسلم   وائمه اربعه و ووقایع  خونین کربلا را در برمی گیرد

2- سخنرانی ها وی موضوعی می باشد و هر سخنرانی یک موضوع خاص را دربرگرفته و از حاشیه پرهیز نموده است .

3-عشق ومحبت به پیامبر صلی الله علیه وسلم چنان در تار وپود وجودش رخنه کرده است که تمامی سخنرانی هایش را پس از بیان خطبه ومقدمه ای به زبان عربی با نعت ومدح رسول خاتم صلی الله علیه وسلم اغاز می کند ومخاطبان ومستمعان را وا می دارد که بر رسول امجد درود وصلوات بفرستند

4 -تسلط کامل به زبان های بلوچی ؛عربی؛ فارسی واردو داشته ودر سخنرانی هایش ضرب  المثل ها روایات وحکایات به زبان های مورد اشاره بیان می کند 

5-پیرامون هر موضوعی که بیان می دارد به  بیان ایات وروایات ؛ اشعار وضرب المثل ها وحکایات می پردازد تا مخاطب مفاهیم را بهتر دریابد

6 -توجه به دعا در ابتدا وانتهای سخنرانی موضوع دیگری است که می توان در سخنرانی های وی یافت چرا که دعا مخ عبادت است

7-سخنرانی ها وی گنجینه ای از لغات بلوچی وداستان ها وتوصیه های اخلاقی می باشدوتوصیه های اخلاقی در جای جای سخنان گهربار وی دیده می شود

۸_او در مدرسه ای به تدریس وعظ وارشاد می پردازد که احرار الاسلام نام داشته ودر ریگ سر کراچی واقع بوده است وتولیت این مدرسه را شخصیت مظلوم وگمنام دیگری برعهده داشته وان کسی نبوده جز مفتی عثمان بلوچ  عالم متقی که دریای بی کران علم ودانش او سبب شده بود فتوی عالم ومفتی اعظم پاکستان مفتی محمد شفیع عثمانی را نقض نماید واین عالم بزرگوار به علم واگاهی او.معترف گردد  ومسجد ومدرسه ریگ سر به اجتماع هفتگی بلوچ های مقیم کراچی مبدل گردد

9-وی شخصیت توانای است که به نوع اوری می پردازد وبرای اولین بار در میان علمای بلوچ اجازه استفاده از ضبط صوت را می دهد واین امر سبب شده است که امروزه گنجینه بسیار بزرگی از معلومات اسلامی  به زبان بلوچی داشته باشیم که بالغ بر دویست وپنجاه موضوع می باشند

10- ارتباط برقرار کردن با مخاطب وجذب مستمع از دیگر ویژگی های شخصیتی این عالم جلیل القدر بوده که با هر بار گوش کردن هر سخنرانی ولو تکراری تازگی وطراوت خاصی به شنونده داده می شود

11- در کنار انکه مولوی محمد عمر بلوچ دارای حافظه ای قوی بوده ووچنان به بیان اسامی افراد ومکان ها می پردازد بخش بزرگی از عمر خود را در پاکستان سپری کرده ودر نهایت در کراچی به دیدار معبود می شتابد وقبل از ان با هدف دیدار با مولوی عبد العزیز ملازاده سفری به زاهدان می نماید که متاسفانه در ان مقطع ایشان جهت مداوا به خارج کشور سفر وملاقاتی صورت نمی گیرد ولی مولانا محمد عمر فرصت را غنیمت شمرده وبه هدایت وارشاد مردم بلوچستان ایران می پردازد که با استقبال بی نظیر مردم مواجه می شود
۱۲- به قول اندیشمندی فرهیخته  تولد ووفات هر  انسانی دو حادثه  تاریخی تکرار ناپذیری   هستند که  گریزی از ان نیست مهم ان است که انسان چگونه فاصله این دو را پرکند  ومولانا چه زیبا از عمر خود برای ذخیره اخرت خود بهره گرفت وصدقه جاریه وعلمی که مردم از ان بهره می گیرند به یادگار گذاشت وتا قیام قیامت فرزندان امت اسلامی در این خطه دعا گوی اویند بارالها  قبر اورا باغی از باغ های بهشت قرار ده وباران رحمتت را برای  تمامی انانی که برای اعتلا  فرهنگ ودین مردم تلاش می کنند فرود آر اللهم امین .

ادامه دارد  .

محمد صدیق دهواری –سراوان