لباس بلوچ یک پوشش است اما نه از آن دست پوششهایی که اصالت فرهنگی ندارد. لباس مردم غیور بلوچستان، فقط یک پوشش نیست بلکه این پوشش پشتوانه ای به قدرت فرهنگ یکی از اصیل ترین اقوام منطقه را به دنبال دارد .
یک لباس ساده، پیراهنی گشاد و شلورای ساده با رنگی روشن درست به رنگ دلهای بی آلایش مردمان باصفای استان وسیع کویری کشور.
لباس بلوچ یک پوشش است اما نه از آن دست پوششهایی که اصالت فرهنگی ندارد. لباس هایی همانند بلوز و شلوار، یا کتهایی که سالهاست در خلا توجه به لباس ملی با دیکته از آن سوی مرزها شکل و شمایلش کمی تغییر می کند تا مد روز شود. لباس مردم غیور بلوچستان، فقط یک پوشش نیست بلکه این پوشش پشتوانه ای به قدرت فرهنگ یکی از اصیل ترین اقوام منطقه را به دنبال دارد .
لباس بلوچ؛ لباس غیرت
وقتی یک فرد ملبس به پوشش بلوچها را می بینیم به یاد غیرتمندی این قوم در برابر متجاوزان به مرزهایشان می افتیم. به یاد حمل و جیند و آنها که ذره ای از عزتشان نکاستند و ایستادند.
با این وجود اما چه بسیار به این لباس و این قوم بی مهری هایی صورت گرفته است و با چشم بستن بر خوبی های آنها ، در رسانه های ملی افراد شرور و قاچاقچیان مواد مخدر دراین لباس نشان داده می شدند.
این در حالی است که کرد، لر، بلوچ، ترکمن، ترک، گیلک، عرب و فارس همگی اقوامی هستند که در کشور چند ملیتی ایران در کنار یکدیگر و با تکیه بر اشتراکات ملی و مذهبی خود به صورت دوستانه زندگی می کنند . هر یک از این اقوام دارای پیشینه ای عمیق و آداب و رسوم و فرهنگی غنی هستند و حتی خوراک و پوشش آنها بیانگر فرهنگی اصیل است که می تواند ذائقه تنوع پسند جوانان امروزی را به خوبی پوشش دهد. اما مسئولان فرهنگی با بی توجهی به این گنجینه ها، خود زمینه تهاجم فرهنگی را فراهم آورده اند.
لباس زنانه و مردانه بلوچ
برای بررسی قدمت تاریخی این قوم و مطالعات فرهنگی و تبار شناسی پوشاک و لباس بلوچی باید مورد توجه قرار گیرد. لباس بلوچی، لباسی است که در یک منطقه بزرگ جغرافیایی از قدیم مورد استفاده مردم بوده است. مناطقی چون ناحیه بلوچستان ایران، بلوچستان پاکستان بخشهایی از خراسان (به خصوص جنوب آن)، بخشهایی از استان کرمان و هرمزگان، کشورهایی چون پاکستان، هندوستان، افغانستان و … با اندکی تغییر تقریبا از جمله نواحی هستند که مردمان ملبس به این لباس را در آنها مشاهده می کنیم. شباهت لباس برخی دیگر از اقوام ایرانی با لباس بلوچ به دلیل ریشههای مشترک مردمی، قومی، تبارشناسی، فرهنگی و تاریخی مردم ایران است.
لباس بلوچ ها هم اگرچه طی زمان تغییراتی داشته اما پوشاک ویژه مردم این منطقه هنوز معرف یک قوم اصیل ایرانی است. لباس بلوچ ها هم مردانه و زنانه دارد. لباس مردان بلوچ شامل مواردی است که در زیر به آنها اشاره می شود.
▪ پاک : عمامه ای گرد که بر سر می بندند.
▪ مسر : دستمال سر، شبیه عمامه می بندند.
▪ کلاه سوپی : عرقچین است و در مسجد و عبادت برسر می گذارند
▪ چکن دوز : کلاه دست دوزی شده اعیانی
▪ جامگ یا پشک: پیراهن مردانه ای است گشاد و جادار
▪ لنگ : پارچه ای است که به دور گردن می آویزند
▪ گنج پراک : زیر پیراهن
▪ پاجامک : شلوار گشاد و چین دار بلوچی است
▪ سرین بند : کمربندی است پارچه ای برای شلوار
▪ شال : کت پشمی که زمستان می پوشند
▪ سواس و پوزا : کفشی است که با برگ خرمای وحشی می بافند
▪ دوبنده : پاافزاری است که با پوست گاو می سازند
▪ کوش : کفش چرمی
▪ کرو : جوراب پشمی برای زمستان
زنان بلوچ اما لباس هایی با تنوع رنگی بالا می پوشندکه این همه سلیقه در انتخاب رنگهای شاد و زیبا حکایت از حس هنر دوستی و زیبایی شناسی این قوم دارد. آنها هم همراه با «جامگ» و «پاجامگ» مردانه که برای پوشش ظرافت و سلیقه زنان تغییراتی داشته اند ، «تکو» (چارقد) و سریگ (روسری) که بزرگتر از چارقد هست به سر می کند. کفش و جوراب زنان نیز همان نام ها را دارد. زنان اهل زیور آلات نیز هستند (گوشواره)، پولک، پولوه، کیگ، پور (سینه ریز)، کید، سربند و مِزبری ؛ زیور آلاتی است که میتوانید به همراه زنان بلوچ مشاهده کنید.
شاید از دید یک فرد غیر بلوچ و یا افرادی که آشنایی با این لباس ندارند، همه این لباسها یک شکل و یکسان دیده شوند و تفاوتی با هم نداشته باشند. اما در واقعیت اینگونه نیست و فرم و ساختار لباس و شلوار نشان دهنده خیلی از چیزها است. به عنوان نمونه نوع پوشش و نوع دوخت اهالی شهرهای مختلف بلوچستان به گونهای است که با دیدن لباس و شلوار، میتوان پی برد که آن فرد متعلق به کدام شهر، منطقه یا طایفه بلوچ است.
در حال حاضر لباس بلوچی یکی از هنرهایی است که زنده مانده است. دلیل آن هم خود مردم بلوچ هستند که یادگاری زیبا و ارزشمند نیاکان خودشان را حفظ و نگهداری کردهاند. این لباس بخشی از هویت، فرهنگ و تاریخ ایرانیان است.
