وبینار ” بلوچستان و رسانه” برای اولین بار توسط کمپین فعالین بلوچ در حالی برگزار شد که استقبال خوب شهروندان بلوچ از آن نا امیدی ها را به امید تبدیل کرده.

کمپین فعالین بلوچ شب جمعه 22 اسفند 92 وبینار ” بلوچستان و رسانه” را با حضور جمعی از نخبگان و فعالان بلوچ در مسنجر پالتاک برگزار کرد.

وبینار ساعت 21:15 به وقت تهران با زبان شیرین بلوچی فعالیت خود را آغاز کرد.

 ابتدا حبیب الله سربازی مدیر اجرائی کمپین فعالین بلوچ ضمن تشکر و قدردانی از حضور فعالان بلوچ با توجه به نیاز مبرم برای شناخت هر فعالیتی ، از انگیزه ها و چرایی نیاز به آغاز به کار این فعالیت اشاره کرد و گفت: کمپین فعالین بلوچ  با نام بلوچی (بلوچ جهدکارانی کمپین) نام انگلیسی (the baloch activists campaign) و نام عربی ( حمله ناشطی البلوش ) یک فعالیت رسانه ای در مجال های مختلف ملی ، حقوقی ، فرهنگی ، مذهبی است که از تاریخ اول مهرماه 29 فعالیت مرحله آزمایشی خود را آغاز کرده است و به منظور نقش آفرینی هر چه بیشتر کلیه فعالین ملی و مذهبی بلوچ را برای آگاهی دهی به  مردم بلوچ فرا می خواند.

وی سپس با اشاره به ضرورت ایجاد همچنین فعالیتی برای بلوچستان گفت: امروزه رسانه بخش جدایی ناپذیری از زندگی مردم است که کلیه ملل جهان ، اقوام ، نحله های فکری سیاسی ، عقیدتی با دریافت اهمیت فراوان رسانه، به بهترین روش ممکن از این ابزار برای بیان دیدگاه های خود استفاده می کنند. حتی استفاده قدرتمند از این ابزار باعث رشد و شکوفایی سیاسی ، اقتصادی، فرهنگی مذهبی دولت ها شده است. و دولت هایی در این زمان گوی سبقت را از دیگران می برند و موفق تر اند که رسانه های قوی تری داشته باشند.

وی در ادامه گفت: متاسفانه مردم بلوچ تا کنون از این ابزار قدرتمند محروم بوده اند و هستند و هیچ نوع رسانه مستقلی ندارند. و هیمن امر سبب شده که سیاست های غلط و یا فشار های بسیاری زیادی را بدون اینکه راه حلی برای بیان صدای خود داشته باشند به جان خریده اند. از این رو و با درک اهمیت مساله نقش رسانه در احیای هویت ملی و مذهب این قوم کمپین فعالین بلوچ در ابعادی کوچک از یک رسانه مستقل آغاز به کار کرده است.

آقای سربازی سپس گزارشی از فعالیت های 5 ماهه از آغاز تا کنون را بیان کرد و گفت: ما در این مدت کم توانسته ایم بیش از 700 عنوان خبر، مقاله، گزارش، مصاحبه، در مورد بلوچستان و اهل سنت منتشر کنیم که در بخش های حقوقی، فرهنگی ، مذهبی و سیاسی بوده اند که در تمام این عناوین و مطالب سعی شده رویکرد متعادل و استانداردهای رسانه ای رعایت شوند.

وی ادامه داد: فعالیت ما از سایت با آدرس: www.balochcampaign.com  آغاز شده و اکنون دارای صفحه فیسبوک  صفحه یوتیوب ، گوگل پلاس و همچنین فعالیت در برنامه های چت عمومی چون واتساپ و ویچت است تا توانسته باشیم اخبار کمپین را به گوش اکثریت مردم برسانیم.

پس از ایشان عبدالله قاسمی دانشجو رشته دکترای روابط بین الملل سخنران اول این سمینار اینترنتی بودند که در موضوع اهمیت رسانه با عنوان: شناسنامه ملل در قرن 21 کنفرانس ارائه دادند.

ایشان ابتدا ضمن تقدیر از فعالیت های کمپین گفتند: فکر ایجاد یک رسانه جمعی و کلید خوردن آن با “کمپین فعالین بلوچ” حرکت مبارکی است و امیدواریم آثار و نتایج مثبت آن را مشاهده کنیم.

ایشان سپس به تعریفی از رسانه پرداختند و رسانه را نهادی معرفی کردند که اطلاعات مهم و یا کم اهمیت را به جامعه میرساند. و با عمومیت دادن معنی رسانه به کلیه وسائل ارتباط جمعی گفتند: رسانه ها همیشه در طول تاریخ یکی از پایه های اطلاع رسانی در جامعه بوده اند. و فقط اشکال آن در طول تاریخ بسته به جامعه و پیشرفت علم تغییر کرده است بطوریکه زمانی جارپیان هم نوعی از رسانه بودند.

وی سپس به نمونه های از تاثیر رسانه ها بر افکار عمومی پرداخت و مقوله ای از ریچارد میلسون بیان کرد که در کتاب خود به نام “پیروزی بدون جنگ” نوشته است: ما نباید توسط افکار عمومی هدایت شویم. بلکه ما باید افکار عمومی را هدایت کنیم. او از مقوله مهندسی رضایت در جوامع کنونی سخن گفت و اضافه نمود دولت همواره سعی دارند که زور تبلیغات رضایت مردم جلب جلب کنند گر چه منافع مردم در نظر گرفته نشود.

وی سپس با اشاره به استفاده ابزاری دولت های به ظاهر دمکراتیک از رسانه برای سرکوب صدای مردم  گفتند: “ما دو نوع جامعه داریم که صدای آنها شنیده نمی شوند. و این را در قالب مثال خدمت شما بیان می کنم.

 1.در قبرستان ما هیچ صدایی نمی شنویم چون آنجا همه صداها خاموش اند و این مثال جوامع دیکتاتوری است که حاکمیت این جوامع سعی دارند جامعه ای قبرستان گونه شکل بدهد …

2. بازار آهنگران است که صداها در آن شنیده نمی شوند. چراکه در بازار آهنگران سر و صدا آنقدر زیاد است که صدای مردم در آن می شکند و شنیده نمی شود. و این مثال بسیاری از جوامع دمکرات است چرا که این جوامع آنقدر فضای آزادی به مردم می دهند که همه صداها در هم بپیچد و در این بین قوی ترین رسانه حرف اول را بزند و اهداف خود را به پیش ببرد. بنابر این در هر دو جامعه و در هر دو روش نتیجه یکسان است.

 اهمیت و نقش رسانه ها

آقای قاسمی در ادامه اظهار داشتند که دسترسی به رسانه اولین قدم در راستای رسیدن به حق تعیین سرنوشت است که در چارت سازمان ملل هم تصریح شده است. بنابر این حق داشتن رسانه حقی است که ما نمی توانیم از آن بگذریم و جامعه ای که به رسانه اهمیت ندهد کویا از حق تعیین سرنوشت خود چشم پوشی می کند. چشم پوشی از حق رسانه راه را برای کلیه تبعیض ها را هموار می کند. مثلا ما اگر می بینیم استاد دانشگاه ما بودجه از دانشگاه بلوچستان می گیرد اما تحقیقش در مورد استان کرمان است ، هنرمند هنرش علیه مردم بلوچ است ، و حتی اگر به شهرستان دیگری مسافرت می کنیم و بخاطر پوشش ما راننده تاکسی کرایه بیشتری طلب می کند همه و همه این موارد به نداشتن رسانه بر می گردد. چرا که اگر رسانه می داشتیم ابعاد مساله فرق می کرد.

وضعیت رسانه ای بلوچستان

قاسمی در زمینه بررسی وضعیت رسانه ای بلوچستان نیز گفتند: اگر بخواهیم وضعیت رسانه ای بلوچستان را بررسی کنیم بیشتر به یک طنز مشابهت پیدا می کند چرا که رسانه ای نداریم که آن را بررسی کنیم.

وی سپس در بررسی عدم وجود رسانه در بلوچسنان به طرح این سوال پرداخت که آیا نظام اجازه نمی دهد که رسانه داشته باشیم یا ما خودمان نمی خواهیم؟!به گفته ایشان: هم نظام اجازه نمی دهد و هم مردم بلوچ به این مهم رغبتی ندارند.

در مورد این که چرا نظام اجازه نمی دهد به اعتقاد ایشان این نظام نظامی توتالیتر است است که ابزارش هم تبلیغات است و هم ارعاب. ارعاب برای نخبگان و تبلیغات برای عموم مردم. این گونه نظام ها یکی از بزرگ ترین اهداف رسانه ای دراز مدتشان تحریف تاریخ است مثلا: اگر چند نفر بلوچ کشته می شود رسانه ها ی رسمی حاکمیت  تبلیغات گسترده ای انجام می دهند که عده ای تروریست کشته شدند. و بعد از ده سال تاریخ تحریف می شود و مردم با خواندن رسانه ها خواهند گفت: در فلان وقت عده ای تروریست کشته شد. در واقع چون تاریخ یک طرفه نوشته و بیان شده است به خودی خودی در دراز مدت تحریف می شود.

قاسمی در قسمت دوم این مسئاله که چرا مردم ما به داشتن رسانه علاقمند نیستند به سه نوع فرهنگ سیاسی  اشاره کرد: اول: فرهنگی که حکام به مردم اجازه مشارکت می دهند و مردم هم با علاقه در فعالیت سیاسی و رسانه ای شرکت می کنند. دوم: فرهنگی که در آن حکام زورگو به مردم اجازه مشارکت نمی دهند اما مردم خواستار و علامند مشارکت سیاسی و رسانه ای هستند. سوم. فرهنگی که نه حکام اجازه مشارکت می دهند و نه مردم علاقمند به کار سیاسی و رسانه هستند. به اعتقاد قاسمی متاسفانه مردم بلوچ در کنار فشار حاکمیت خودشان نیز علاقه چندانی برای مشارکت ندارند و این مساله ریشه در نظام قبیله ای آنها دارد که در آن همیشه مسایل اجتماعی به سران قبیله وعلما سپرده می شود. 

محمود براهوی نژاد: ما از ظرفیت های موجود رسانه ای بهره درستی نبرده ایم

پس از سخنرانی دکتر قاسمی ، محمود براهوی نژاد روزنامه نگار و فعال بلوچ دومین سخنران وبینار  “بلوچستان و رسانه” بودند که در موضوع: چگونگی فعالیت رسانه ای و خبرنگاری پرداختند.

محمود براهویی نژاد در این وبینار با بیان اینکه علاوه بر برخی مشکلات اداری که ناشی از اعمال سلایق خاص افراد و تعصبات آنان است، جامعه ما در زمینه ایجاد و توسعه فعالیتهای رسانه ای کوتاهی کردا است گفت: ما از ظرفیتهای موجود قانونی در کشور بدرستی بهره نبرده ایم. و از امکانات موجود نتوانسته ایم استفاده کنیم.

وی فعالیتهای فرهنگی و مطبوعاتی در استان کردستان را مثال زد و گفت: در استان کردستان برخی نشریات بصورت دوزبانه فارسی و کردی چاپ می شوند و دهها کتاب به زبان کردی در این استان به چاپ رسیده است اما متاسفانه در بلوچستان چنین اتفاقی نیفتاده و حتی بلوچهای خارج از کشور نتوانسته اند یک شبکه حرفه ای رادیویی و تلویزیونی به زبان بلوچی راه اندازی کنند و این در حالیست که هموطنان کرد حداقل 15 شبکه کردزبان دارند.

براهویی نژاد سپس به هدف گذاری رسانه اشاره کرد و گفت: برای شروع یک فعالیت رسانه ای نخست باید هدف از ایجاد آن رسانه مشخص شود. این هدف می تواند حزبی و گروهی، اطلاع رسانی، حقوق بشری یا هر چیز دیگری باشد. ما روزنامه نگار حرفه ای کسی است که هدف گذاری اش بر مبنای اطلاع رسانی حرفه ای بدور از اغراض و تعصبات قومی و حزبی و گروهی صورت پذیرد.

انواع فعالیت های رسانه ای و ویژگی های آن

 این روزنامه نگار بلوچ در ادامه به بیان انواع رسانه ها پرداخت و گفت: امروز برای ورود به عرصه رسانه ظرفیتهای فراوانی وجود دارد. از رادیو و تلویزیون گرفته تا روزنامه ها و نشریات چاپی، سایتهای خبری و تحلیلی، نرم افزارهای ارتباطی ، موبایلها، خبرنامه های ایمیلی و پادکستها همه ابزارهایی هستند که امروزه در خدمت اطلاع رسانی حرفه ای و غیرحرفه ای قرار گرفته اند.

 براهویی نژاد در ادامه به بیان تفاوتهای خبرنگاری حرفه ای و شهروند خبرنگاری پرداخت و گفت: خبرنگار حرفه ای کسی است که شغل ثابت او خبرنگاری است و از این راه امرار معاش می کند. اما شهروند خبرنگار کسی است که به هیچ جایی تعهد خاص کاری ندارد و هر کسی با کمترین امکانات مانند یک دوریبن و رکوردر یا یک موبایل که هر دوی این امکانات را دارد می تواند شهروند خبرنگار باشد.

 وی همچنین درباره ویژگیهای کار خبرنگاری گفت: خبرنگار چه حرفه ای باشد و چه شهروند خبرنگار باید به اصول اخلاقی و بویژه اخلاق حرفه ای روزنامه نگاری پایبند باشد و از دروغگویی و انتشار اخبار غیرموثق بپرهیزد.

 براهویی نژاد افزود: انتشار اخبار کذب و نادرست یا اغراق و بزرگنمایی و عدم دقت و اطمینان در تهیه و تنظیم اخبار و گزارشها به اعتبار رسانه لطمه می زند و خبرنگار حرفه ای کسی است که در کنار رعایت این اصول، به انعکاس منصفانه اخبار پرداخته و صدای مخالف و مخاطب اقلیت خود را نیز بشنود. 

گزارشی از احمد بلوچ