به گزارش شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان (کمپین فعالین بلوچ)، بنیاد شهید و امور ایثارگران جمهوری اسلامی ایران که اعتراضات سراسری مردم ایران را «حملات تروریستی و مسلحانه سازمانیافته علیه کشور» اعلام کرده، مجموع جان باختگان را ۳۱۱۷ نفر اعلام و گفته است که ۲۴۲۷ نفر از آنها «شهروندان و نیروهای حافظ امنیت» بوده اند. در این بیانیه آمده که در جریان این حوادث، اقشار مختلفی از جمله رهگذران و کودکان نیز هدف «اقدامات کور تروریستی» قرار گرفتهاند.
براساس این آمار که جمهوری اسلامی مدعی شده، در جریان اعتراضات سراسری تنها ۶۹۰ شهروند معترض کشته شده اند. این در حالی است که شواهد میدانی، تصاویر و ویدئوهای منتشرشده و گزارشهای نهادهای مستقل حقوق بشری، روایت متفاوتی از وقایع ارائه میدهند.
بر اساس این مستندات، شمار قابل توجهی از شهروندان معترض در جریان اعتراضات سراسری در نقاط مختلف ایران، بر اثر شلیک مستقیم نیروهای نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی جان خود را از دست دادهاند.
در همین زمینه، سازمان حقوق بشری هرانا اعلام کرده است که تاکنون کشتهشدن دستکم ۴۰۲۹ نفر از معترضان با اتکا به اطلاعات دریافتی از بستگان جانباختگان تأیید شده و ۹۰۴۹ مورد دیگر همچنان در مرحله بررسی و مستندسازی قرار دارد.
اختلاف چشمگیر میان آمار اعلامی نهادهای حکومتی و گزارشهای مستقل، بار دیگر موضوع نبود شفافیت و عدم دسترسی به تحقیقات مستقل را برجسته می کند.
همچنین گزارشهای متعددی حاکی از آن است که در برخی موارد، نهادهای مسئول جمهوری اسلامی برای تحویل پیکر جانباختگان، مبالغ سنگین و غیرمتعارف، حتی در سطح میلیارد تومان از خانوادهها مطالبه کردهاند.
براساس اطلاعات دریافتی، در مواردی نیز به خانوادهها فشار وارد شده تا جانباختگان را بهعنوان «بسیجی» یا نیروهای همسو با حکومت معرفی کنند تا امکان تحویل پیکر فراهم شود؛ موضوعی که بسیاری از خانوادهها از پذیرش آن خودداری کردهاند.
نهادهای حقوق بشری تأکید میکنند که تحریف هویت قربانیان، فشار بر خانوادهها و نبود روندهای شفاف و مستقل برای بررسی جانباختگان، خود میتواند مصداق نقض حقوق بنیادین شهروندان و مانعی جدی در مسیر حقیقتیابی و پاسخگویی باشد.
