به گزارش شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان (کمپین فعالین بلوچ)، بر اساس اطلاعات رسیده از منابع مطلع، همزمان با موج اخیر اعتراضات، موارد گستردهای از کشتهشدن شهروندان در شهرهای مختلف ایران گزارش شده است. این منابع از وقوع کشتار در اغلب شهرها خبر میدهند.
به گفته این منابع، در استان اردبیل تاکنون اسامی دستکم ۲۱ نفر از کشتهشدگان اعلام شده است، با این حال برآوردهای غیررسمی حاکی از آن است که شمار جانباختگان ممکن است به بیش از ۲۰۰ نفر برسد.
بر اساس این گزارشها، سرکوب معترضان در دو مرحله انجام شده است. در مرحله نخست، نیروهای امنیتی بهصورت گروههای کوچک و با حضور در میان جمعیت، افراد شناساییشده بهعنوان لیدر یا سازماندهنده اعتراضات را از فاصله نزدیک و با استفاده از سلاح سرد و گرم هدف قرار دادهاند. پس از آن، این نیروها از محل خارج شده و شرایط برای سرکوب گستردهتر فراهم شده است.
در مرحله دوم، با نزدیک شدن تجمعکنندگان به مراکز حساس حکومتی از جمله فرمانداریها و استانداریها، شلیک با سلاحهای جنگی و بهصورت گسترده گزارش شده است؛ اقدامی که به کشته و زخمیشدن شمار زیادی از شهروندان انجامیده است.
در همین حال، طی روزهای گذشته شایعاتی درباره حضور نیروهای وابسته به گروههای نیابتی خارجی از جمله «حشدالشعبی» و «فاطمیون» در روند سرکوب منتشر شده است. با این حال، منابع مطلع تأکید میکنند که هرچند امکان حضور محدود نیروهای غیرایرانی را بهطور کامل رد نمیکنند، اما برجستهسازی این روایتها بیشتر با هدف کاستن از مسئولیت مستقیم نیروهای رسمی جمهوری اسلامی در قبال کشتار شهروندان صورت میگیرد.
بر اساس این اطلاعات، تصمیمگیری درباره سرکوب و هدف قرار دادن لیدرهای اعتراضات در سطح شورای عالی امنیت ملی انجام شده و اجرای آن عمدتاً بر عهده نیروهای رسمی وزارت اطلاعات، سپاه پاسداران و نیروی انتظامی بوده است. همچنین گزارش شده که برخلاف دورههای پیشین، اینبار استفاده از نیروهای بسیج بهطور محدودتری صورت گرفته است.
فعالان حقوق بشر هشدار میدهند که نسبت دادن کشتار معترضان به نیروهای نیابتی خارجی، میتواند تلاشی برای تبرئه ساختارهای رسمی مسئول و انتقال بار مسئولیت از عاملان اصلی این سرکوب گسترده باشد؛ موضوعی که نیازمند بررسی مستقل و پاسخگویی شفاف نهادهای مسئول است.
