شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان در گزارش آماری هفت ماه نخست سال ۲۰۲۶، دستکم ۱۰۹ کشته، ۴۴ مجروح و ۱۶ مورد ربایش شهروندان بلوچ در پی تیراندازی افراد و سارقان مسلح در سیستان و بلوچستان و سایر مناطق بلوچنشین را مستند کرده است؛ آماری که از تداوم ناامنی و گسترش خشونتهای مسلحانه در این مناطق حکایت دارد.
در میان جانباختگان، ۶ زن و ۱۰ کودک و در میان مجروحان نیز ۴ زن و ۷ کودک ثبت شدهاند که نشان میدهد زنان و کودکان همچنان از قربانیان اصلی این خشونتها هستند.
در این مدت، ۱۶ شهروند بلوچ از جمله سه کودک توسط افراد مسلح ربوده شدند. دردناکترین پرونده ثبتشده، ربوده شدن «فاطمه زهرا حسینبُر»، کودک ۹ ساله بلوچ بود که پیکر بیجان و بهشدت آسیبدیده او چهار روز بعد در حاشیه شهر گُشت سراوان کشف شد. همچنین یک روحانی بلوچ اهل سنت که توسط افراد مسلح ربوده شده بود، پس از پرداخت مبلغی سنگین از سوی خانوادهاش آزاد شد.
بررسیهای شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان همچنین نشان میدهد که در این بازه زمانی پیکر بیجان دستکم ۹ شهروند در مناطق مختلف کشف شده است. در میان حوادث ثبتشده، دو شهروند در جریان تیراندازی در مراسم عروسی جان باخته و یک شهروند دیگر نیز مجروح شده است. همچنین سه تن از جانباختگان از اتباع افغانستان و دو تن از کشته و مجروحان از مهندسان معدن کولهسنگی زاهدان بودهاند. علاوه بر این، پنج مورد تیراندازی افراد و سارقان مسلح نیز مستند شده که خوشبختانه هیچیک تلفات جانی در پی نداشته است.
راستیآزمایی اطلاعات پروندهها نشان میدهد که ۴۰ نفر از جانباختگان در نتیجه اختلافات خانوادگی، طایفهای، شخصی یا ملکی کشته شدهاند و در همین دسته از حوادث نیز دستکم ۱۴ نفر مجروح شدهاند. در میان این قربانیان، یک زن و دو کودک کشته و یک زن و دو کودک مجروح شدهاند.
همچنین مستندات شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان نشان میدهد که دستکم دو فرد مسلح وابسته به ارگانهای امنیتی پس از ارتکاب جرم توسط مردم محلی دستگیر و به مراجع قضایی و امنیتی تحویل داده شدند. افزون بر این، سه فرد مسلح دیگر نیز پس از ارتکاب قتل، با میانجیگری ریشسفیدان و معتمدان محلی و با هدف جلوگیری از تشدید درگیریها، به مراجع قضایی معرفی شدند.
بررسی و مستندسازی شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان نشان میدهد که روند ناامنی و خشونتهای مسلحانه در بلوچستان طی سالهای اخیر روندی افزایشی داشته است. یکی از عوامل مؤثر در تشدید این وضعیت، توزیع سلاح در میان بخشی از شهروندان توسط سپاه و دیگر نهادهای امنیتی تحت عنوان «بسیج بومی و مردمی» است؛ اقدامی که بارها با انتقاد علما، ریشسفیدان، فعالان مدنی و فعالان بلوچ مواجه شده و نسبت به پیامدهای آن بر گسترش اختلافات محلی و افزایش درگیریهای مسلحانه هشدار داده شده است.
مستندات شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان همچنین نشان میدهد که در برخی پروندهها، نیروهای امنیتی با تشویق شهروندان به انتقامگیری و تشدید اختلافات، به تداوم چرخه خشونت دامن زدهاند؛ روندی که پیامد آن افزایش ناامنی، گسترش درگیریهای مسلحانه و تهدید جان غیرنظامیان، بهویژه زنان و کودکان، بوده است.
