بر اساس دادههای مستندشده، از سال ۱۳۹۶ تا پایان اردیبهشتماه ۱۴۰۵، دستکم ۲۰ شهروند بلوچ بر اثر انفجار مینهای کارگذاشتهشده توسط سپاه پاسداران در مناطق صفر مرزی بلوچستان جان خود را از دست دادهاند. در میان جانباختگان، یک زن، سه کودک و چهار سوختبر دیده میشوند. همچنین شش شهروند بلوچ اهل شرق بلوچستان که برای چرای دامهای خود به مناطق مرزی کوهک رفته بودند، در نتیجه انفجار مین کشته شدهاند.
طبق این آمار، دهها تبعه اهل افغانستان نیز هنگام عبور از مرز بر اثر انفجار مینهای کارگذاشتهشده توسط سپاه کشته شدهاند؛ موضوعی که نشان میدهد این مینها نهتنها جان ساکنان بومی منطقه، بلکه جان مهاجران و افراد غیرنظامی را نیز بهصورت گسترده تهدید میکند.
همچنین طی این بازه زمانی دستکم ۱۸ شهروند بلوچ مجروح شدهاند که چهار تن از آنان کودک و چهار نفر دیگر سوختبر بودهاند. یکی از مجروحان بر اثر شدت انفجار هر دو پای خود را از دست داده است. افزون بر این، دهها تبعه افغانستان و شش شهروند بلوچ اهل شرق بلوچستان نیز در نتیجه انفجار مین مجروح شدهاند.
بر اساس دادههای ثبتشده، حتی نیروهای نظامی جمهوری اسلامی نیز از خطر مینهای کارگذاشتهشده در امان نماندهاند. دستکم دو نیروی نظامی، از جمله یک سرهنگ سپاه، بر اثر انفجار مین کشته و سه نیروی دیگر نیز مجروح شدهاند؛ اتفاقی که نشاندهنده نبود استانداردهای ایمنی، فقدان علامتگذاری مناسب و بیتوجهی گسترده نسبت به خطرات ناشی از مینگذاری در این مناطق است.
در تاریخ یکم آذر ماه ۹۷ در پی انفجار مین در مرز کله گان شهرستان سراوان که سه نفر کشته و مجروح شدند، اهالی شهر جالق شهرستان گلشن در اعتراض به کارگذاری مین توسط سپاه در مرزهای بلوچستان اعتراض کرده و بخشداری جالق را به آتش کشیدند. در جریان این اعتراضات ده ها شهروند بلوچ بازداشت و مجروح شدند.
مولوی فضل الرحمن کوهی، مولوی عبدالعزیز ملازهی و مولوی محمدحسین گرگیج از جمله روحانیون بلوچ اهل سنت بودند که نسبت به این اقدامات سپاه در مرزهای بلوچستان انتقاد کردند.
طبق آمار شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان، تنها در سال ۲۰۲۵ دستکم هفت شهروند بلوچ بر اثر انفجار مین جان باخته و شش شهروند دیگر مجروح شدهاند. همچنین دستکم هشت تبعه افغانستان کشته و هفت تن دیگر زخمی شدهاند.
با این حال، شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان معتقد است، آمار واقعی قربانیان مین در بلوچستان بهمراتب بیشتر از ارقام ثبتشده است؛ زیرا بسیاری از حوادث در مناطق دورافتاده مرزی رخ میدهد و شماری از موارد، به دلیل نبود دسترسی رسانهای، فشارهای امنیتی و عدم ثبت رسمی، هرگز مستندسازی نمیشوند.
ادامه مینگذاری در مناطق مرزی بلوچستان توسط سپاه پاسداران، بدون نصب علائم هشداردهنده و بدون پاکسازی مناطق آلوده، نشاندهنده رویکردی امنیتی است که در آن جان غیرنظامیان عملاً نادیده گرفته میشود.
بسیاری از قربانیان این حوادث را کودکان، دامداران، سوختبران و ساکنان محروم مناطق مرزی تشکیل میدهند؛ افرادی که به دلیل شرایط اقتصادی و جغرافیایی ناچار به تردد در این مناطق هستند.
جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران طی سالهای گذشته به جای اتخاذ راهکارهای مبتنی بر حفاظت از جان شهروندان و رعایت استانداردهای بینالمللی، با گسترش مینگذاری در بلوچستان عملاً شرایطی ایجاد کردهاند که مناطق مرزی به میدان دائمی مرگ و نقص عضو برای غیرنظامیان تبدیل شده است. نبود شفافیت درباره نقشه مناطق مینگذاریشده، فقدان علائم هشدار، عدم پاکسازی مینها و نبود سازوکار پاسخگویی، نشاندهنده بیاعتنایی نهادهای مسئول به حق حیات و امنیت شهروندان بلوچ است.
استمرار این وضعیت، در کنار تکرار قربانیگرفتن مینها طی سالهای اخیر، نگرانیهای جدی درباره نقض سیستماتیک حقوق بشر در بلوچستان و استفاده از سیاستهای امنیتی پرهزینه علیه ساکنان مناطق مرزی را افزایش داده است.
